ဒီနည်းပညာက AI (အထက်တန်းကွန်ပျူတာဦးနှောက်) ကို သုံးတာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီပြဿနာကို ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ နိုင်ငံတွေ သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီတွေက အိမ်တွေ ဖျက်ဆီးခံရမှု၊ ပင်လယ်ကမ်းစပ်တွေ ပျောက်ကွယ်သွားမှု၊ အသက်တိုတာတွေအတွက် ကြေးဆပ်ပေးသင့်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီကြေးဆပ်ငွေက $200 ထရီလီယံ ရှိနိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။

ဥပဒေအရကတော့ ဒါကို ထောက်ခံရတာ ခက်ခဲပါတယ်။ နယ်နိမိတ်ပြဿနာတွေ၊ ရာသီဥတုဆိုင်ရာ သုတေသနတွေမှာ ကာဗွန်ဒိုင်ဆိုက်ဒ်အမျိုးမျိုးက ဘယ်လို ပျံ့နှံ့နေတယ်ဆိုတာ အတိအကျ မသိနိုင်တဲ့ အခက်အခဲတွေရှိပါတယ်။ ဒီအခက်အခဲတွေကို ကုမ္ပဏီတွေက အကောင်းဆုံးအကာအကွယ်တွေနဲ့ အသုံးချနေပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အခုတော့ ဒီအခြေအနေက ပြောင်းလဲလာနိုင်ပါတယ်။ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ တရားစွဲဆိုမှုတွေ ပိုများလာပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုက အကျိုးသက်ရောက်မှုအများဆုံးဖြစ်တဲ့ နိုင်ငံတွေမှာပါ။ အစိုးရတွေ၊ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ပြည်သူတွေက ဒီပြဿနာကို ဥပဒေတွေနဲ့ ဖြေရှင်းဖို့ စမ်းသပ်နေကြပါတယ်။ တချို့တရားရုံးတွေကလည်း နိုင်ငံတွေနဲ့ ဒီဆိုးကျိုးကို ပြုလုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေကို လူ့အခွင့်အရေးအရ တာဝန်ရှိတယ်လို့ ဆုံးဖြတ်လာကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဒီဘယ်နိုင်ငံ၊ ဘယ်ကုမ္ပဏီက ဒီရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို ပိုပိုကြီးမားစေတယ်ဆိုတာ ပိုပိုနားလည်လာပါတယ်။

တကယ်တော့ ဒီအထိ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဆုံးရှုံးမှုတွေအတွက် တရားရုံးက တစ်နိုင်ငံကို တစ်နိုင်ငံကို တာဝန်ရှိတယ်လို့ မဆုံးဖြတ်ရသေးပါဘူး။ ဒါဟာ နိုင်ငံတွေက အခြားနိုင်ငံတွေရဲ့ တရားစွဲဆိုမှုကို ကာကွယ်နိုင်တဲ့ ဥပဒေတစ်ခုကြောင့်ပါ။ ဒါကြောင့် ဒီတရားစွဲဆိုမှုတွေက ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုအများဆုံး ကုမ္ပဏီတွေကို ပြောင်းပြီးတရားစွဲဆိုနေကြတာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီကုမ္ပဏီတွေက အခုလို ကာကွယ်မှုတွေ ပြုလုပ်နေပါတယ်။

ဒီကုမ္ပဏီတွေက ဘေဂျင်းနဲ့ ရောင်းချတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကတော့ ကျန်တဲ့ အသုံးပြုသူတွေ ဒီ ဓာတ်ငွေ့တွေကို မီးရှို့တာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီကုမ္ပဏီတွေက ဒီဓာတ်ငွေ့တွေကို တူးဖော်ပေးတာပဲ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီလို ပြင်းထန်တဲ့ ရာသီဥတုဖြစ်ပွားမှုတွေကြောင့် ထိခိုက်ခံရတဲ့ လူတွေက နည်းလမ်းသစ်တွေနဲ့ တရားစွဲဆိုကြပါတယ်။ ဖိလစ်ပိုင်မှာ ရောက်ရှိခဲ့တဲ့ "Super Typhoon Odette" ဒဏ်ရာကြောင့် အသက်ရှုံးဆုံးခဲ့တဲ့ လူ ၄၀၀ ကျော်နဲ့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့တဲ့ လူ ၈၀၀,၀၀၀ ကျော်ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီမှာ Shell ဆီးလ်ကုမ္ပဏီကို တရားစွဲထားပါတယ်။ ဒါက ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဒီဒဏ်ရာတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ တာဝန်ရှိမှုကို ဆက်စပ်ပြသနိုင်တာ အခုတော့ ပိုလွယ်ကူလာပါပြီ။ ဥပမာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်က Nature ဂျာနယ်မှာ ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ nghiên cứu တစ်ခုမှာ ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ဖောசီးလ်ဖျေလ်ထုတ်လုပ်မှုကြောင့် ပြင်းထန်တဲ့ ပူပန်းပွေ့တွေ ဖြစ်ပွားခဲ့တာကို ထောက်ပြထားပါတယ်။

ဒီလို တရားစွဲဆိုမှုတွေအတွက် အခွင့်အလမ်းတွေလည်း တိုးတက်လာပါပြီ။ ဥပမာ ဥရောပ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု တရားရုံးမှာ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် ထိခိုက်နစ်နာသူတွေကို ကာကွယ်ပေးရမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဂျာမနီမှာလည်း ဖောစီးလ်ဖျေလ်ထုတ်လုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေကို ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားတဲ့ နစ်နာမှုတွေအတွက် တာဝန်ရှိမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး တရားစွဲဆိုမှု တစ်ခုလည်း ရှိပါပြီ။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်က ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ကြီးမားတဲ့ ရေကြီးမှုကြောင့် နစ်နာခဲ့တဲ့ ပါကစ္စတန်ရွာသားတွေက ဂျာမနီရဲ့ ဓာတ်အားနဲ့ ဆီမန့်ကုမ္ပဏီတွေကို တရားစွဲထားပါတယ်။

ဒီလို တရားစွဲဆိုမှုတွေ မအောင်မြင်ပဲ ဖြစ်သွားရင်တောင် ပြဿနာက ဥပဒေစနစ်ထဲမှာ ရှိတာ၊ သိပ်ကျယ်ဝန်းတဲ့ ဖောစီးလ်ဖျေလ်ထုတ်လုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီနဲ့ နိုင်ငံတွေက ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားတဲ့ ဒဏ်ရာတွေအတွက် အဓိကတာဝန်ရှိကြတာပါ။

ဆယ်ကျော်သက်ရွယ်ရှိ ပြည်နယ်များက ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု ကြီးမားလာတာနဲ့အမျှ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ညစ်ညမ်းစေတဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေကို အားပေးလာပါတယ်။ ဆီနဲ့ဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်းတွေက ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ လူမှုရေး၊ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ လူသားဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးပြဿနာတွေကို သိထားတာပါပဲ။ ဒါပေမယ့် ဒီပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ ပြဌာန်းထားတဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို ဆန့်ကျင်ဖို့ အလွန်ကြိုးစားနေပါတယ်။

သူတို့ဒါကို လုပ်ခဲ့တယ်၊ သူတို့ဒါကို သိထားတယ်။ ဥပဒေစိုးမိုးမှု ရှိတဲ့ အရပ်ဖက်လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ သူတို့ဒီလို လုပ်ရမှာပါ။

ဒီဆောင်းပါးက MIT နည်းပညာသုံးသပ်ချက်ရဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သတင်းလွှာ "The Spark" ကနေ ကောက်နုတ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသတင်းလွှာကို နှစ်သက်ရင် ဒီနေရာမှာ စာရင်းသွင်းလို့ရပါတယ်။